RECENTE AANWINSTEN

Aangekocht door de Stichting Kunstbezit ’s-Graveland in 2019

Kunstenaar: Ernst Leijden (1892-1969)
Titel: Het Schildershuis c.q. atelier
“de Hooge Wilgen” te Loosdrecht
in de winter
Jaar: Omstreeks 1925
Formaat: 63 x 90 cm (h x br)
Lijst: Imposante massieve gestoken houten lijst

Afbeelding schilderij
De winterse afbeelding betreft het atelier aan huis van kunstschilder Ernst Leijden (1892-1969) genaamd ‘de Hooge wilgen’ op het schiereiland in de bocht van de Nieuw-Loosdrechtsedijk naar ’t Breukeleveense Meentje te Loosdrecht. De naam ‘Het Schildershuis’ is in Loosdrecht een veelgebruikte andere benaming voor zijn atelier. Het schilderij is voorlopig tijdens openingstijden te bezichtigen in de openbaar toegankelijke centrale hal van het gemeentehuis van Wijdemeren aan de Rading 1, (1231 KB) te Loosdrecht, en wel bij de wachtruimte van de balies Burgerzaken.

Wie was Ernst Leijden?
Oskar Moritz ‘Ernst’ Leijden doorliep de kunstacademies van Rotterdam, Brussel, Berlijn en Londen. Na zijn dood raakte hij in de vergetelheid. Toch hangen zijn werken in de collecties van tal van bekende musea in zowel binnen- als buitenland. Zijn werken zijn te zien in het Stedelijk Museum te Amsterdam, Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam, het Gemeentemuseum Den Haag, evenals in het Musée d’Art Moderne in Parijs, de Tate Gallery in Londen en het Guggenheim Museum in New York. Ernst Leijden was namelijk zeer reis belust en heeft op talloze plaatsen in het buitenland gewoond én gewerkt.

De Loosdrechtse periode
Naast de omgeving van Kortenhoef vormden ook de Loosdrechtse plassen voor kunstenaars aan het begin van de twintigste eeuw een inspiratiebron. In de zomer van 1922 koos Ernst Leijden voor Loosdrecht als nieuwe werkomgeving. Hij kwam zojuist uit Urk, waar hij het harde vissersbestaan op het schilderdoek had vastgelegd. Urk was nog een eiland in de Zuiderzee en kende een geïsoleerde ligging.  

Ernst Leijden bouwde in Loosdrecht een woonhuis-atelier. Hiervoor schakelde hij twee jonge, veelbelovende architecten in: A. Eibink (1893-1975) en J.A. Snellebrand (1891-1963). Deze architecten hadden een samenwerkingsverband. Zij beschikten over enige naamsbekendheid door hun ontwerp voor de bouw van een kerk in de Amsterdamse Schoolstijl in Elshout. ‘Zijn Rijk’, Ernst Leijden noemde het zelf ‘de Hooge Wilgen’, stond half op het land en half op het water. Door de locatie van het woonhuis-atelier stond hij voortaan bekend als de ‘nieuwe heer van Muijeveld’.

Hier in dit atelier kwam ook de bekende kunstenaar en zijn vriend Jan Sluijters (1881-1957) regelmatig op bezoek om te schilderen. Beide kunstenaars maakten stillevens op groot formaat die overigens verdraaid veel op elkaar leken. Het ‘stilleven’ genre, vooral met bloemen, speelde in de Loosdrechtse periode een belangrijke rol. Er is ook wel beweerd dat bloemstukken van Ernst Leijden verwantschap vertoonden met de doeken van Vincent van Gogh. Of Ernst Leijden contact had met bekende tijdgenoten in Loosdrecht als Cornelis Vreedenburch en Dirk Smorenberg is helaas niet bekend.

Zijn buitenlandse periode
Zijn Loosdrechtse periode vond met de nodige onderbrekingen voor buitenlandse reizen plaats. Van 1931 tot 1935 verbleef Ernst Leijden met zijn tweede echtgenote – een Duitse kunstenares – vooral in Portugal. Hierna volgde onmiddellijk een kortstondig verblijf in het Parijse Montparnasse. Al eerder, in 1923 na de ontvangst van de Koninklijke Subsidie, had hij in Parijs vertoefd en was hij hier met Piet Mondriaan in contact gekomen. Parijs werd weer ingeruild voor die andere Europese wereldstad Londen. Nog in het zelfde jaar van zijn vertrek uit Parijs (1935) verwoestte een brand zijn Londense atelier en gingen schilderijen van hem verloren. Tot overmaat van ramp overkwam hem dit nog een tweede maal. Een deel van zijn oeuvre had hij opgeslagen in de Finse ambassade in Londen. Het gebouw werd echter in september 1940 getroffen door een bombardement van de Luftwaffe.

Ernst Leijden vluchtte in 1940 samen met zijn vrouw naar de U.S.A., waar hij zijn internationale carrière voortzette. In Amerika werd Ernst Leijden artistiek wereldburger en maakte hij deel uit van de Avant-garde. Onder zijn vrienden hoorden beroemde kunstenaars als Dali, Chagall en Rivera.

Ook de vermoedelijke herkomst van het schilderij, die naar de schilder Adriaan Lubbers verwijst, is met Amerika verbonden. Enkele aantekeningen op de achterzijde van het spieraam van het schilderij maken namelijk duidelijk dat ook Lubbers in Amerika werkzaam was.

Henri Spijkerman, voorzitter Stichting Kunstbezit ‘s-Graveland

Zie voor meer informatie over Ernst Leijden:
Drs. D. Adelaar, Ernst Leijden 1892-1969, (Haarlem 1999)
Drs. D. Adelaar, Ernst Leijden, ‘heer van Muijeveld’, in het tijdschrift van de Historische Kring Loosdrecht, 32e jrg. nummer 150, winter 2005, pp. 125-133
B. de Ligt, Loosdrechts poezie album (XXII), ‘De Hoge Wilgen bij Loosdrecht’, in het tijdschrift van de Historische Kring Loosdrecht, 32e jrg. nummer 150, winter 2005, pp. 134-136